การจัดการกับบัญชีผู้ใช้ (Users)

ระบบทุกระบบต่างออกแบบมาเพื่อสนับสนุนการทำงานของผู้ใช้ ผู้ใช้แต่ละคนก็มีบทบาทและหน้าที่ต่างกันไป ในลินุกซ์ก็เช่นเดียวกัน จะมีผู้ดูแลระบบที่ทำหน้าที่แบ่งหมวดหมู่ของการทำงาน ให้สอดคล้องกับความเป็นจริงของแต่ละคน หรือกลุ่มคน ในหัวข้อนี้เราจะได้รู้ถึงการกำหนดบทบาทและหน้าที่ของแต่ละคน

รู้จักกับซูเปอร์ยูสเซอร์

ซูเปอร์ยูสเซอร์ คือผู้ใช้งานที่มีสิทธิ์ในการเข้าถึงทรัพยากรทุกอย่าง และไฟล์ทุกไฟล์ในลินุกซ์ ผู้ใช้นี้ก็คือผู้ใช้ root นั่นเอง หรืออีกนัยหนึ่งก็คือผู้ใช้ที่มีหมายเลข user id เป็น 0 นั่นเอง ในบางโปรแกรมต้องใช้สิทธิ์ของผู้ใช้ root ในการรันโปรแกรมนั้นๆ อย่างเช่นโปรแกรมสำหรับการเพิ่มผู้ใช้

การเพิ่มผู้ใช้งานเข้าสู่ระบบ

ขั้นตอนที่ 1 : เพิ่มกลุ่มของผู้ใช้งาน

ในการเพิ่มผู้ใช้งานเข้าสู่ระบบนั้น ควรมีการวางแผนให้ดีก่อนว่า ผู้ใช้ที่จะเพิ่มเข้าไปนั้น เป็นผู้ใช้กลุ่มไหน ควรมีสิทธิ์ทำอะไรได้บ้าง หรือว่ามีหน้าที่ทำอะไร อย่างเช่น กลุ่ม webmaster มีหน้าที่ในการจัดการเว็บไซต์ , กลุ่ม admin ผู้ดูแลระบบ , กลุ่ม developer นักพัฒนาซอฟต์แวร์ ตัวอย่างการสร้างกลุ่มมีดังนี้

หลังจากที่ได้วางแผนเรียบร้อยแล้ว ทำการเพิ่มกลุ่มด้วยคำสั่ง groupadd ดังนี้

ขั้นตอนที่ 2 : เพิ่มผู้ใช้งานเข้ากลุ่ม

ในการเพิ่มผู้ใช้งานเข้ากลุ่มนั้น เพิ่มด้วยคำสั่ง useradd โดยเพิ่มพารามิเตอร์ -g เข้าไปด้วย เพื่อระบุว่า ผู้ใช้ที่สร้างขึ้นมานี้ อยู่ในกลุ่มใด หากไม่ใส่พารามิเตอร์ -g เข้าไป จะทำให้ระบบเพิ่มกลุ่มเป็นชื่อเดียวกับผู้ใช้ที่จะสร้างขึ้นมา การใช้คำสั่งมีดังนี้

หลังจากที่ได้มีการสร้างผู้ใช้งานเรียบร้อยแล้ว ผู้ใช้งานแต่ละคน ก็จะมีโฮมไดเรคเทอรีของตัวเอง อยู่ที่ /home/ชื่อผู้ใช้ สามารถตรวจสอบดูได้จากคำสั่ง ls -l /home/ ซึ่งมีผลลัพธ์ดังนี้

การตั้งรหัสผ่านให้กับผู้ใช้

หลังจากที่ได้มีการสร้างผู้ใช้งานเรียบร้อยแล้ว ต้องมีการตั้งรหัสผ่านให้กับผู้ใช้ก่อน ผู้ใช้จึงจะสามารถล็อกอินเข้าสู่ระบบได้ ในการตั้งรหัสผ่านให้กับผู้ใช้ จะใช้คำสั่ง passwd แล้วตามด้วยชื่อผู้ใช้ ดังนี้

เมื่อผู้ใช้งานล็อกอินเข้ามาแล้ว สามารถเปลี่ยนรหัสผ่านของตนเองได้ โดยใช้คำสั่ง passwd ดังนี้

การลบผู้ใช้งานออกจากระบบ

ในการลบผู้ใช้งานออกจากระบบ จะใช้คำสั่ง userdel แล้วตามด้วยชื่อผู้ใช้งานที่ต้องการจะลบ ซึ่งถ้าไม่มีพารามิเตอร์ -r จะทำให้โฮมไดเรคเทอรีของผู้ใช้นั้นยังคงอยู่ ซึ่งผู้ดูแลระบบต้องให้ความสำคัญกับการลบข้อมูลเป็นอย่างมาก ตัวอย่างของการลบผู้ใช้งานมีดังนี้

หลังจากที่ทำการลบผู้ใช้งาน ซึ่งในตัวอย่างคือ maneeเรียบร้อยแล้ว ลองใช้คำสั่ง ls -l /home จะเห็นว่าตรงชื่อผู้ใช้งานระบบ manee เจ้าของไดเรคเทอรีนี้จะเป็น 501 ซึ่งก็คือ ผู้ใช้งานที่มี userid เป็น 501 นั่นเอง

การเปลี่ยนเจ้าของไฟล์หรือไดเรคเทอรี

ในการเปลี่ยนเจ้าของไฟล์หรือไดเรคเทอรี จะใช้คำสั่ง chown (มาจาก Change Owner) ซึ่งรูปแบบคำสั่งมีดังนี้

ตัวอย่างการใช้งานมีดังนี้

1. ทำการสร้างไฟล์ขึ้นมาเพื่อทดสอบ ซึ่งอาจใช้คำสั่ง touch เพื่อสร้างไฟล์เปล่าขึ้นมา ดังนี้

หลังจากสร้างไฟล์ขึ้นมาแล้ว ให้ลองทำการตรวจดูสิทธิ์ของไฟล์นั้น ว่าใครเป็นเจ้าของไฟล์ดังนี้

2. ทำการเปลี่ยนเจ้าของไฟล์ ดังนี้

จากนั้นทำการตรวจดูสิทธิ์ของไฟล์ ดังนี้